بر آنها حرام كرد ، و نيز اخلاق نيكو و كرامتهاى برجسته به آنها داد ، اهل ايمان و امانت و حرمت متقابل و يقين و راستيشان كرد ، و بريدن از همديگر و روى از هم تافتن و تعصب و تكبر و خيانت و ناجوانمردى و تعدى و ستم با همديگر را در دينشان ننهاد ، بلكه به اوليها فرمان داد و دوميها را ممنوع داشت و بهشت و جهنم و ثواب و عقاب خويش را وعد و وعيد آن كرد ، از اين رو مسلمانان به سبب كرامت خداى كه خاص ايشان كرد و فضيلتى كه به سبب دينشان به آنها داد و هم به سبب شريعتهاى پاكيزه شان و احكام پسنديدهء پاكشان و برهان روشنشان و اينكه خداى با حلالها و حرامها كه در دينشان نهاده آن را پاك كرده كه از دينهاى ديگر جدا هستند . و اين قضاى خدا عز و جل است كه دين خويش را عزيز خواسته و مشيت اوست كه حق خويش را آشكار خواسته و نافذ و ارادهء اوست كه نعمت خويش را بر مسلمانان ، بكمال روان كند . « تا هر كه هلاك مىشود به دليلى هلاك شود و هر كه زنده مىماند به دليلى زنده بماند » [ 1 ] و خداى رستگارى و سرانجام نيك را به پرهيز كاران دهد و زبونى دنيا و آخرت را بر كافران نهد . امير مؤمنان كه توفيق و هدايت وى از خداست چنان ديد كه همهء اهل ذمه را ( 174 چه به نزد وى باشند و چه در نواحى ولايتهاى وى از نزديك و دور ، از معتبر و زبون ، وادار كند كه عباهايى را كه مىپوشند ، هر كه بپوشد از بازرگانان و دبير و كبير و صغير به رنگ جامه هاى عسلى كنند . هيچكس از آنها از اين تخلف نكند و هر كس از آنها از تبعهء و اوباش كه به اين مرحله نرسد و وضعش او را از پوشيدن عبا بدارد وادارش كنند دو وصله به همين رنگ كه اطراف هر كدام يك وجب باشد در يك وجب بر جايى پيش روى جامه اى كه مىپوشد جلو سينه و پشت سر خويش بدوزد و همگيشان را وادار كنند كه بر كلاههاى خويش نوارهايى بدوزند كه به رنگ كلاه نباشد و در جايى كه مىنهند برجسته باشد تا چسبيده نشود كه مستور ماند و بر يك

--> [ 1 ] لِيَهْلِكَ من هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَيَحْيى من حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ 8 : 42 . ( سوره انفال ( 8 ) آيه 42